Leksykon lotników Lubelszczyzny

     Historię – jak powszechnie wiadomo – tworzą ludzie. Nie inaczej jest też w przypadku obchodzącej w 2018 roku STULECIE swego powstania – POLSKI SKRZYDLATEJ. W tej dość pojemnej nazwie mieszczą się jednak nie tylko piloci, nawigatorzy, pokładowi strzelcy i mechanicy, radiooperatorzy, czy choćby stewardessy, skrótowo określani mianem personelu latającego, ale też wielekroć od nich liczniejsza armia ludzi najprzeróżniejszych zawodów i specjalności, działających na rzecz tych co w powietrzu. Można tu wspomnieć konstruktorów i technologów budowy samolotów, śmigłowców, szybowców, balonów, spadochronów i innych aparatów latających, rzeszę robotników zaangażowanych w ich powstanie, ale też personel obsługi lotnisk, służby osłony meteorologicznej i kontroli ruchu lotniczego. Jakby ich nie uszeregować, wszyscy są równie ważni w tym jednym, szczególnym przedsięwzięciu jakim jest lot statku powietrznego. Tak, aby od startu do lądowania, przebiegł bezpiecznie.   
     W dobie szeroko rozbudowanego Internetu stosunkowo łatwo jest znaleźć minimum informacji o interesujących nas postaciach. Wystarczy wyklikać na klawiaturze choćby tylko wybrane nazwisko – pomijając nawet imię – a w kilkanaście sekund na ekranie komputera wyświetli się mniej lub bardziej rozbudowany tekst informacji. Jeśli nas nie satysfakcjonuje, możemy skorzystać z uzupełniających odnośników. Dodatkowym uzupełnieniem są zdjęcia.
     Podejmując przed laty sporządzenie zbioru sylwetek ludzi, swą lotniczą działalnością – bądź miejscem urodzenia – związanych z regionem środkowo-wschodniej Polski, miałem na uwadze ich szczególne osiągnięcia w szeroko pojętym znaczeniu słowa LOTNICTWO. Lubelszczyzna bowiem, po odzyskaniu w 1918 roku niepodległości Polski, stała się pod każdym względem potęgą polskiego lotnictwa. To właśnie na jej terenie powstały pierwsze w kraju zakłady przemysłu lotniczego –  w Lublinie, wydział budowy płatowców Zakładów Mechanicznych „E. Plage i T. Laśkiewicz” oraz Wytwórnia Wyrzutników Bombowych, a w Białej Podlaskiej – Podlaska  Wytwórnia Samolotów. Także w Lubelskiem uwiła swe gniazdo istniejąca po dziś dzień w Dęblinie Szkoła Orląt, a tradycje przemysłu lotniczego kontynuuje pierwsza polska wytwórnia śmigłowców – „PZL-Świdnik”, dziś wchodząca w skład grupy Leonardo Helicopters. Z dwóch działających przed wojną Klubów Lotniczych wykluły się cztery aerokluby regionalne: w Dęblinie, Lublinie, Świdniku i Zamościu. Ze wspomnianymi lotniczymi organizmami, na przestrzeni lat związana była lub jest olbrzymia rzesza ludzi.
     Zdawałem sobie sprawę, że nie ogarnę wszystkich, którzyz zasługują na pomieszczenie ich życiorysów w książce zatytułowanej Leksykon lotników Lubelszczyzny. Przyczyn było kilka: brak pełnych i wiarygodnych informacji biograficznych, czy choćby zdjęć opisywanych postaci, rozbieżne w źródłach dane osobowe dotyczące dat i miejsc urodzenia, a nawet… nadmiar wiedzy o wielości dokonań. Przyjąłem bowiem kryterium, że każdej postaci, niezależnie od jej zasług, poświęcę tylko jedną stronę tekstu. Tymczasem osiągnięcia choćby prof. dr inż. Mieczysława Bekkera – twórcy amerykańskiego pojazdu księżycowego LRV, lub inż. Augustyna Bobka-Zdaniewskiego – konstruktora wielu udanych płatowców PWS czy wreszcie gen. bryg. Tadeusza Góry, pilota wszechstronnego i pierwszego w świecie medalisty Lilienthala, to ogrom tematów na książkę, a nie ledwie skondensowaną stroniczkę tekstu. Do lotników Lubelszczyzny zaliczyłem też kilku obcokrajowców, mających albo polskie korzenie – jak amerykański pilot płk Francis Gabreski, czy producent śmigłowców w USA inż. Frank Piasecki, albo też legitymujących się innymi, związanymi z Lubelszczyzną osiągnięciami, jak brytyjski pilot kpt. Edward Harrod, który nocnym lądowaniem Dakotą pod wsią Matczyn, zainaugurował podczas wojny operację Mosty, czy radzieckikonstruktor dr inż. Michaił Mil, którego prototypowy śmigłowiec Mi-2 po raz pierwszy w historii ZSRR produkowany był seryjnie… za granicą, czyli Made in Poland, a dokładniej w Świdniku na Lubelszczyźnie.
                                                                                        Tadeusz Karol Chwałczyk

SDRP LUBLIN